Dr Ignatio Vives Ponseti

Ignatio Vives Ponseti był hiszpańskim lekarzem ortopedą i traumatologiem, Profesorem Kliniki Chirurgii Ortopedycznej Szpitala Uniwersyteckiego w Iowa.

ŻYCIORYS

Urodził się 3 czerwca 1914 r. w mieście Ciutadella de Menorca na hiszpańskiej wyspie Minorce (część Balearów od wschodniego wybrzeża Hiszpanii).

Zmarł 18 października 2009 r. w Iowa w Stanach Zjednoczonych.

Ponseti był synem zegarmistrza.Jego ojciec miał zakład zegarmistrzowski.W czasie studiów pomagał ojcu w naprawie zegarków: nauczył się jak wymieniać malutkie, połamane kawałki szkła, perfekcyjnie wstawiając w ich miejsce nowe. Niewątpliwie umiejętności, które zdobył: precyzja, sumienność i cierpliwość, ostatecznie przyczyniły się do jego umiejętności jako ortopedy i chirurga.

EDUKACJA

Mając niespełna 17 lat, rozpoczął naukę na Uniwersytecie w Barcelonie. Ponieważ jego ojciec był prezesem Towarzystwa Zegarmistrzowskiego, młody Ignacy mógł dostać się na studia bez płacenia czesnego. Na drugim roku studiów otrzymał stypendium, które pozwoliło mu na kontynuajcę nauki. Kiedy Ponsetii był na swoim pierwszym roku w szkole medycznej (1931) monarchia upadła i Hiszpania stała się republiką.

Dzień po ukończeniu szkoły, wybuchły walki między siłami Francisco Franco a Republikanami. Powstanie Nacjonalistów przeciw hiszpańskiemu rządowi obróciło się w trzyletnią wojnę domową (1936-1939). W czasie wojny domowej, Ponseti służył jako lekarz wojskowy w szeregach Lojalistów najpierw jako porucznik, a następnie kapitan w sekcji ortopedii i złamań. Do jego obowiązków należało: opatrywanie setek ran ortopedycznych, nastawiania złamań (ponad 2000 przypadków), gipsowanie (techniki zakładania opatrunków gipsowych nauczył się od Böhlera, stosując tzw. gips modelowany) i liczne operacje. Już wtedy podejmował pierwsze próby kliniczne w ortopedii, „zjadając zęby” na analizie ran wojennych.

Gdy faszystowskie wojska Francisco Franco przejęły kontrolę 26 stycznia 1939 r., znalazł się po stronie przegranych.

Co zrobić z oddziałem rannych oficerów pod jego opieką?

Przez trzy dni i noce, zatopiony po łokcie w mokrym gipsie, by usztywnić wszystkie złamania - Ponseti przygotowywał ryzykowną ewakuację. Gdy karetka szpitalna została skradziona, Ponseti zwrócił się do lokalnych przemytników o pomoc. Oni pożyczyli mu muły i pomogli poprowadzić bezpiecznie do Francji rannych żołnierzy, idąc przez Pireneje. Sam też tam pozostał.

Tak zaczęła się kariera Ponsetiego w medycynie.

Mam spore doświadczenie w leczeniu ran wojennych i ran kończyn, leczeniu złamań i robieniu operacji. Taki mam „wstęp” do ortopedii.

Dr Ignatio V. Ponseti

Bez domu i bez obywatelstwa, po spędzeniu pół roku w różnych obozach dla uchodźców, w lipcu 1939 roku odbył podróż statkiem z Bordeaux do Veracruz w Meksyku, gdzie rząd meksykański zgodził się przyjmować niektórych wykwalifikowanych uchodźców.

W Meksyku mieszkał dwa lata, praktykując medycynę rodzinną i ucząc się języka angielskiego w wolnym czasie. Tam poznał Dr Juan Farril’a - profesora ortopedii na Uniwersytecie w Meksyku. Farril, który szkolił się w Stanach Zjednoczonych, namawiał Ponsetiego, by ten pojechał do Iowa i pod okiem Dr Arthura Steindler’a - światowej sławy i znakomitej klasy ortopedy, chirurga i traumatologa zdobywał nowe umiejętności.

I tak w 1941 r., Ponseti zaczął ubiegać się o studia podyplomowe w Iwoa. Niestety, jego sytuacja była skomplikowana , ponieważ w wyniku wojny domowej, nigdy nie otrzymał swojego dyplomu lekarskiego. Co gorsza - jego angielski nie był wystarczająco dobry, by móc swobodnie wyjaśnić swoją sytuację. Z pomocą przyszedł mu Carl Seashore (dziekan studiów), który stał się jego pomostem komunikacyjnym (dzięki znajomości języka francuskiego). W rezultacie Ponseti został przyjęty na staż w Iowa. Edukację zakończył w 1944 roku i od razu dołączył do lekarzy Wydziału Ortopedii Szpitala i Kliniki uniwersyteckiej.

Myślałem, że pobut w Stanach Zjednoczonychbędzie będzie krótkotrwały, chciałem wrócić do Hiszpanii i uczyć tam. Ale pozostałem tutaj. Hiszpania została zdominowana przez faszystowski reżim na 40 lat, a ja nie chcę być w miejscu, gdzie dominuje dyktatura.

Dr Ignatio V. Ponseti

TWÓRCA PRZEŁOMOWEJ METODY - ROZWÓJ TECHNIKI

Na początku swojej kariery w Iowa (połowa lat ’40) Ponseti szybko uświadomił sobie, że wyniki zabiegów chirurgicznych na stopach końsko-szpotawych (przecinanie więzadeł i ścięgien, które są w stanie wymusić bardziej normalne położenie), których dokonywał Dr Steindler, nie były dobre i powodowały kolejne problemy w życiu pacjentów: ograniczenia ruchu w stawie skokowym, ból, ciężkie zapalenie stawów. W konsekwencji stopa była słaba i nieelastyczna, niejednokrotnie też wymagała kolejnych operacji.

Ponseti zaczął poszukiwać innego sposobu leczenia stóp końsko szpotawych, bo wiedział z całą pewnością, że operacja nie jest najlepszym sposobem leczenia.
W latach czterdziestych XX wieku wykonywaliśmy wiele uwolnień tylno-przyśrodkowych i miałem okazję zobaczyć, że większość najważniejszych więzadeł w obrębie stępu była trudna do uwolnienia, aby poluzować staw podskokowy i stawy śródstopia na tyle, by stopa mogła zostać odwiedziona pod kością skokową. Operując zniekształcenia nawrotowe zauważałem w duże zbliznowacenia i sztywność w zmienionych anatomicznie stawach. Mięsień piszczelowy tylni i długie zginacze palców wydłużone podczas pierwszej operacji były spłaszczone i unieruchomione przez te zbliznowacenia. Po kilku latach takich doświadczeń doszedłem do wniosku, że leczenie operacyjne jest złym podejściem do leczenia wrodzonej stopy końsko-szpotawej.

Dr Ignatio V. Ponseti

Prace Ponsetiego nad nową metodą objęły badania nad pacjentami leczonymi wcześniej chirurgicznie (ocena 22 chorych z wrodzoną stopą końsko-szpotawą leczonych operacyjnie w 1920 r. przez Dr. Artura Steindlera).

Studiował rezultaty: badania RTG, badania laboratoryjne, historie chorób. Ponieważ populacja Iowa była stosunkowo stabilna w czasie, Ponseti z łatwością mógł zlokalizować pacjentów długo po tym, jak byli leczeni i zanalizować efekty leczenia po latach.

Młody lekarz przez 18 miesięcy zgłębiał anatomię stopy: jej funkcjonalność, biomechanikę i fizjopatologię. Spędził wiele godzin w prosektorium analizując budowę stóp martwo urodzonych dzieci (jak i dorosłych) ze zniekształceniem końsko-szpotawym, aby dowiedzieć się więcej na temat tej nieprawidłowości. Wnikliwie badał układ kości, budowę stawów i połączeń między kośćmi stępu, budowę mięśni, więzadeł, ścięgien.

Wiemy, że stopa rośnie zazwyczaj w ciągu pierwszych kilku tygodni ciąży, a potem dzieje się coś, czego jeszcze nie rozumiemy i stopa skręca.

Dr Ignatio V. Ponseti

Badając materiał pod mikroskopem Ponseti odkrył, że włókna w stopie zniekształconej u niemowląt zawierają liczne komórki silnie pofalowanego kolagenu, który bardzo dobrze reaguje na rozciąganie i nie tworzą się w nim uszkodzenia.

Młode chrząstki i komórki kostne zdeformowanej stopy zareagują więc na zmiany w kierunku niskich obciążeń statycznych – tak to wymyśliła sama natura a on to podchwycił. Delikatne manipulacje rozciągające ciasne przyśrodkowe więzadła powinny umożliwiać pewne korekty zniekształceń kości. Stawy zostaną odbudowane jeśli rozciąganie zostanie utrzymane w opatrunku gipsowym od 5 do 7 dni.

Przekonałem się, zatem, że przemieszczona kość łódkowata, sześcienna, a także piętowa mogą być stopniowo odwodzone pod kością skokową bez przecinania jakiegokolwiek z więzadeł stępu. Na podstawie badań sekcyjnych prawidłowych stóp dziecięcych i dorosłych jak również stóp końsko-szpotawych u noworodków w pełni zrozumiałem mechanizm niezależnych ruchów kości stępu i stwierdziłem, że wrodzoną stopę końsko-szpotawą można łatwo skorygować.

Dr Ignatio V. Ponseti

METODA PONSETIEGO - POCZĄTKI

Ponseti wdrażał swoją teorię u pacjentów w latach 1948-1956, a pierwszym jego pacjentem był Ross Snyder (1956 r.)

Innowacyjność leczenia polegała na delikatnym rozciąganiu przyśrodkowych więzadeł i mięśni stopy.

Ponseti korzystał tylko ze swoich rąk : ustawiał stopę w nowej pozycji i stosował opatrunek gipsowy: od palców aż do uda, zginając nogę w kolanie pod kątem 90 stopni. Doskonale wiedział, że dokładne i delikatne modelowanie opatrunku gipsowego ponad nastawionym podwichnięciem kości stępu w stopie końsko-szpotawej jest rzeczą podstawową podobnie jak modelowanie gipsu ponad dobrze nastawionym złamaniem – praktykował zakładanie gipsu modelowanego (którego nauczył się podczas wojny domowej w Hiszpanii).Tydzień później gips był zdejmowany i cała procedura się powtarzała, aż do uzyskania prawidłowej korekcji stopy. Stawy reagowały powoli, ale tak jak przewidział. Po zastosowaniu pięciu opatrunków gipsowych, większość stóp ulegała wyrównaniu i ich ustawienie było prawidłowe.

Po opublikowaniu artykułu dotyczącego nowej metody leczenia stopy końsko-szpotawej w „Journal of Bone & Joint Surgery” w marcu 1963 r. Ponseti spotkał się z falą krytyki i szeregiem zarzutów wśród kolegów ortopedów. Prawdopodobnie artykuł został źle zrozumiany, bądź niedokładnie przestudiowany co sprawiło, że niewielu chirurgów ortopedycznych zapoznało się z techniką i zaczęło ją stosować.

Pierwszym ośrodkiem, który z powodzeniem zaczął masowo stosować metodę, była klinika macierzysta w Iowa, w której od 1952 r. oficjalnie posługiwano się tą metodą. W ciągu kolejnych 50 lat została przyjęta przez wiele zespołów medycznych na świecie. Metoda ta daje w rzeczywistości o wiele lepsze rezultaty niż chirurgiczne leczenie wady i ma tę zaletę, że jest znacznie tańsza.

czynny-az-do-konca


Aż do ostatnich dni swego życia Dr Ponseti leczył małych pacjentów w klinice, założonej ponad 65 lat temu, która nosi jego imię. Również z zapałem szkolił lekarzy, fizjoterapeutów i innych pracowników służby zdrowia. W 2007 roku Międzynarodowe Sympozjum dotyczące stopy końsko-szpotawej zgromadziło ponad 200 lekarzy z 44 krajów świata.

Szacuje się, że 10 000 dzieci na całym świecie zostało skutecznie wyleczonych w ciągu ostatnich lat.

Dr Ponseti zlecił panu Johnem’u Mitchell’owi (ortotyk) opracowanie lepszej jakości butów używanych wraz z szyną odwodzącą.

DOROBEK NAUKOWY

W ciągu 65 lat pracy zawodowej, Dr Ponseti przyczynił się nie tylko do wynalezienia metody nieoperacyjnego leczenia wrodzonej stopy końsko-szoptawej i licznych korekcji stóp małych pacjentów. Opublikował ponad 140 artykułów na różne tematy związane z chirurgią ortopedyczną i ortopedią: zajmował się głównie badaniami nad rozwojem zaburzeń kostnych wrodzonych, zaburzeń wzrostu szkieletowego u dzieci i biochemią chrząstki. Określił wzory krzywizny skoliozy idiopatycznej oraz prowadził wiele badań oceny wyników długoterminowych zabiegów dla wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego.